Expertis tekstvarianten 1

Naast het begrijpen van teksten en het leggen van verbanden, leren kinderen om ‘een plaatje te maken in hun hoofd’ van hetgeen dat wordt voorgelezen: er ontstaat een mentaal denkbeeld (Van den Broek, 2009). Hoe kan begeleid spel binnen Close Reading bijdragen om te komen tot dieper tekstbegrip?

Close Reading is een aanpak om de diepere laag van een rijke, complexe tekst te doorgronden. Door middel van herhaald lezen, binnen een aantal sessies, duiken kinderen steeds dieper een verhaal in; van algemeen tekstbegrip, naar aandacht voor details en tekststructuur, tot ten slotte het reflecteren op de tekst. De leerkracht ondersteunt de kinderen hierbij, zodat ze ervaren dat er verschillende lagen in een verhaal zitten. Als de leerkracht in de sessies gebruikmaakt van passende spelsituaties bij het verhaal, begrijpen jonge kinderen de boodschap beter. Indien je wilt dat jonge kinderen het verhaal echt gaan begrijpen, de diepere betekenis ervan gaan doorgronden, is het van belang dat ze het verhaal lijfelijk kunnen ervaren. Van het mentale denkbeeld naar een visueel en tastbaar, concreet beeld. De weg naar abstracte concepten van woorden begint voor jonge kinderen bij concrete representaties (kookgerei, groente, fruit), dan komen visuele representaties (afbeeldingen van de voorwerpen) en tot slot kunnen ze abstracte representaties aan (het geschreven woord of tekst zonder beeld). Dit noemen we concreteness fading (concreetheid afbouwen) (Kirschner, 2020). Het uitspelen van een verhaal van een (prenten)boek helpt kinderen om deze stappen, van concreet naar visueel naar abstract, te doorlopen en zo te komen tot dieper tekstbegrip, het leggen van verbanden en het maken van afleidingen.

Kinderen leren van voorlezen en spel. Ze leren teksten begrijpen, ze leren verbanden leggen en ze leren om een plaatje te maken in hun hoofd. Ze leren mentale denkbeelden te vormen (Van den Broek, 2009). Hoe draagt begeleid spel bij Close Reading bij aan dieper tekstbegrip?

Close Reading is een aanpak om de diepere laag van een tekst te doorgronden. De aanpak bestaat uit een aantal sessies waarbij kinderen herhaald lezen, aandacht hebben voor tekstbegrip,  voor details, voor structuur en ten slotte reflecteren op de tekst.

De leerkracht ondersteunt de kinderen hierbij. Het doel: zorgen dat kinderen ervaren dat er verschillende lagen in een verhaal zitten. Met spel zorgt de leerkracht ervoor dat kinderen de boodschap beter begrijpen. Spel draagt eraan bij dat kinderen een verhaal lijfelijk ervaren. Een verhaal uitspelen helpt kinderen bij tekstbegrip, bij verbanden leggen en bij afleidingen maken.

Hoe werkt dat? Stel je hebt een prentenboek over een kok. Kinderen zien eerst pannen, lepels, groente, fruit en andere spullen die een kok gebruikt. Daarna leggen ze een link tussen afbeeldingen van die spullen en de spullen zelf. Tot slot oefenen ze om woorden uit de keuken te gebruiken zonder plaatjes of spullen. 

Deze ontwikkeling heet concreteness fading (Kirschner, 2020). De route gaat van concrete representaties (spullen) naar visuele representaties (afbeeldingen) naar abstracte representaties (woorden of tekst). Verhalen uit een prentenboek uitspelen helpt kinderen om deze ontwikkeling te doorlopen.

Stel je voor: je leest een prentenboek voor en je ziet dat kinderen niet alleen luisteren, maar het verhaal ook écht beleven. Ze kruipen in de huid van de personages, herhalen zinnen uit het boek en bootsen handelingen na. Dat is de kracht van begeleid spel bij Close Reading.

Met Close Reading help je kinderen stap voor stap dieper in een verhaal te duiken. Niet alleen begrijpen ze de woorden beter, maar ze ontdekken ook verbanden, herkennen details en leren de boodschap achter het verhaal kennen. Onderzoek laat zien dat kinderen daarbij ‘een plaatje in hun hoofd’ vormen van wat de leraar voorleest: er ontstaat een mentaal denkbeeld dat het begrip verdiept (Van den Broek, 2009). Wanneer je spel toevoegt, maak je dat verhaal concreet, tastbaar en betekenisvol. Vooral jonge kinderen hebben die concrete ervaring nodig: van iets kunnen aanraken (zoals kookgerei of groente), naar het zien op een plaatje, tot het begrijpen van de woorden zonder beeld. Dit proces – concreteness fading – helpt hen de sprong te maken van beleven naar begrijpen.

In dit artikel ontdek je hoe je met begeleid spel en spelscripts jonge kinderen helpt om verhalen dieper te begrijpen, nieuwe woorden te leren en zelf verbanden te leggen. Zo vergroot je hun taalvaardigheid én hun plezier in verhalen.

Naast het begrijpen van teksten en het leggen van verbanden, leren kinderen om ‘een plaatje te maken in hun hoofd’ van hetgeen dat wordt voorgelezen: er ontstaat een mentaal denkbeeld (Van den Broek, 2009). Op welke wijze zou begeleid spel binnen Close Reading bij kunnen dragen om te komen tot dieper tekstbegrip? Close Reading is een aanpak om de diepere laag van een rijke, complexe tekst te doorgronden. Door middel van herhaald lezen, binnen een aantal sessies, duiken kinderen steeds dieper een verhaal in; van algemeen tekstbegrip, naar aandacht voor details en tekststructuur, tot ten slotte het reflecteren op de tekst. De kinderen worden hierbij ondersteund door de leerkracht, zodat ervaren wordt dat er verschillende lagen in een verhaal zitten. Als de leerkracht in de sessies gebruikmaakt van passende spelsituaties bij het verhaal, kunnen jonge kinderen de boodschap beter begrijpen. Indien je wilt dat jonge kinderen het verhaal echt gaan begrijpen, de diepere betekenis ervan gaan doorgronden, is het van belang dat het verhaal lijfelijk ervaren kan worden. Van het mentale denkbeeld naar een visueel en tastbaar, concreet beeld. De weg naar abstracte concepten van woorden begint voor jonge kinderen bij concrete representaties (kookgerei, groente, fruit), dan komen visuele representaties (afbeeldingen van de voorwerpen) en tot slot kunnen ze abstracte representaties aan (het geschreven woord of tekst zonder beeld). Dit noemen we concreteness fading (concreetheid afbouwen) (Kirschner, 2020). Door middel van het uitspelen van een verhaal van een (prenten)boek worden kinderen geholpen om deze stappen, van concreet naar visueel naar abstract, te doorlopen en zo te komen tot dieper tekstbegrip, het leggen van verbanden en het maken van afleidingen.